काही ‘कळीचे प्रश्न’

काही ‘कळीचे प्रश्न’ – राजीव साने

मार्क्स, त्याच्या विचार धारांमधील बहुप्रवाह, कम्युनिस्ट परंपरा या सार्‍यात असे काही प्रश्न आहेत की ज्यांच्यावर भूमिका घेतल्या खेरीज कोणालाच पुढे जाता येणार नाही. किंबहुना या प्रश्नांना बगल देण्यातूनच अडकलेपण आलेले आहे. 1. कारणनियतता आणि संकल्पस्वातंत्र्य या दोन गोष्टी एकमेकीशी सहनांद्य…

Continue Reading
मार्क्सवाद - व. भ. कर्णिक

मार्क्सवाद – व. भ. कर्णिक

मार्क्सवाद म्हणजे प्रख्यात क्रांतीवादी तत्त्ववेत्ता कार्ल मार्क्स (1818-1883) याने आणि त्याचा मित्र व अखेरपर्यंतचा सहकारी फ्रीड्रिख एंगेल्स याने प्रतिपादन केलेले विचार व तत्त्वप्रणाली. मार्क्सवाद हा शास्रीय समाजसत्तावादाचा मूलाधार आहे. मार्क्सच्या पूर्वीसुद्धा समाजसत्तावाद प्रचलित होऊ लागला होता. औद्योगिक क्रांती झाली आणि…

Continue Reading
इतिहास, दूरचित्रवाणी आणि भारतीय राष्ट्रवाद - ॥ चाणक्य ॥

इतिहास, दूरचित्रवाणी आणि भारतीय राष्ट्रवाद – ॥ चाणक्य ॥ (भाग – २)

अलेक्झांडर मगधवर हल्ला करेल तेव्हा मी त्याला उत्तर देईल, असे उत्तरादाखल राजाने त्याची खिल्ली उडविली, तेव्हा उद्विग्न चाणक्य आपले केस मोकळे सोडून व्रत घेतो: जोपर्यंत मी चणकचा मुलगा चाणक्य धनानंद सारख्या देशविरोधी राजांचा नाश करणार नाही तोपर्यंत मी माझे केसांची…

Continue Reading
इतिहास, दूरचित्रवाणी आणि भारतीय राष्ट्रवाद - ॥ चाणक्य ॥

इतिहास, दूरचित्रवाणी आणि भारतीय राष्ट्रवाद – ॥ चाणक्य ॥ (भाग – १ )

1991-92मध्ये दूरदर्शनवर प्रसारित झालेली 48 भागांची चाणक्य मालिका म्हणजे 1980च्या दशकापासून धार्मिक व पौराणिक कथांमध्ये अत्यंत प्रसिद्ध असलेल्या ऐतिहासिक घटनांचे किंवा पुरातन कालखंडातील इतिहासाचे नाट्यचित्रण करण्याचा भारतीय दूरदर्शनच्या पहिल्या गंभीर प्रयत्नापैकी एक. प्रसारणांवर राज्याची पूर्ण मक्तेदारी असलेल्या काळात ही मालिका…

Continue Reading
... हे असे घडले - चेर्नोबिल

… हे असे घडले – चेर्नोबिल

26 एप्रिल 1986. तत्कालीन सोव्हियत युनियनमधलं आणि आता युक्रेनमध्ये येणारं प्रिपयात हे शहर. शहरापासून काही अंतरावर असलेल्या चेर्नोबील आण्विक प्रकल्पात या दिवशी मध्यरात्री काही चाचण्या केल्या जात असताना स्फोट होतो. आण्विक स्फोट. जगात त्यापूर्वी कधीही, कुठेही झाला नाही असा स्फोट….

Continue Reading
vikings

पश्चिमेचे महाभारत – वायकिंग्ज!

जगाच्या इतिहासात मध्ययुगीन कालखंड हा अनेक अर्थांनी उलथापालथीचा काळ ठरलेला आहे. या काळात जगात अनेक राजकीय, सामाजिक, आर्थिक आणि मुख्यत्वेकरून धार्मिक स्थित्यंतरे घडून आली. जमीन आणि पाणी यांच्या शोधार्थ सुरू झालेला माणसाचा प्रवास मध्ययुगीन काळात आपल्या परमोच्च क्रूरतेच्या बिंदुला पोहोचला….

Continue Reading
लोकमान्य टिळक - गीतारहस्य

श्रीमद्भगवद्गीतारहस्य अथवा कर्मयोगशास्त्र – Hindu Philosophy Of Life, Ethics and Religion

२०१४ हे साल टिळक मंडालेहून सुटून आल्याचे शताब्दी वर्ष होतं. ८ जून १९१४ रोजी त्यांची मंडालेहून सुटका झाली. आणि २०१९ हे वर्ष टिळक गेले त्याचं १०० शंभरावं वर्ष आहे. १४-१५ जून १९१४ रोजी त्यांनी भारताचा किनारा गाठला. म्हणजे ‘गीतारहस्य’ या…

Continue Reading
अक्षर मैफल - कार्ल मार्क्स विशेषांक

‘अक्षर मैफल’ – कार्ल मार्क्स विशेषांक – A warrior, an outlaw, a rebel! (part 5)

या लेखाच्या आधीचा लेख या लिंकवर वाचता येईल – http://aksharmaifal.com/http-aksharmaifal-com-200th-birth-anniversary-of-karl-marx-part-4/ मार्क्सचं खाजगी आयुष्य हे एक थरारून टाकणारं नाट्य आहे. अखेरपर्यंत त्याचं ना हक्काचं घर होतं ना हुकमी पैसे मिळण्याची काही सोय. त्याने आणि त्याच्या कुटुंबियांनी कित्येक दिवस अक्षरशः उपाशीपोटी आणि…

Continue Reading
अक्षर मैफल - कार्ल मार्क्स विशेषांक

‘अक्षर मैफल’ – कार्ल मार्क्स विशेषांक – A warrior, an outlaw, a rebel! (part 4)

या लेखाच्या आधीचा लेख या लिंकवर वाचता येईल – http://aksharmaifal.com/200th-birth-anniversary-of-karl-marx-part-3/ मार्क्स आणि जेनी. कम्युनिस्ट मेनीफेस्टोतील मार्क्सचा सहलेखक, आयुष्यभर त्याला आर्थिक मदत करणारा, त्याचा वैचारिक सहकारी अशा अनेक कारणस्तव एंजेल्स इतिहासाला माहित झाला. मात्र मार्क्ससोबत अखंड दारिद्य्रात कसलीही अपेक्षा न ठेवता…

Continue Reading
अक्षर मैफल - कार्ल मार्क्स विशेषांक

‘अक्षर मैफल’ – कार्ल मार्क्स विशेषांक – A warrior, an outlaw, a rebel! (part 3)

या लेखाचा आधीचा भाग या लिंकवर वाचता येईल – http://aksharmaifal.com/200th-birth-anniversary-of-karl-marx-part-2/ मार्क्स आणि एंजेल्स मार्क्स आणि फ्रेडरिक एंजेल्स यांची पहिली भेट 28 ऑगस्ट 1844 ला पॅरीसमधल्या एका कॅफेमध्ये झाली. एंजल्स मार्क्स पेक्षा दोन वर्षांनी लहान. त्याचं एकूण शिक्षण बेताचंच, मात्र त्याला…

Continue Reading